Σταύρος Καβαλιεράτος, τεταρτοετής φοιτητής της Νομικής Σχολής του ΕΚΠΑ  

Ι. ΕΙΣΑΓΩΓΗ  

 Ο δικαστικός επιμελητής αποτελεί εξόχως σημαντικό παράγοντα απονομής  δικαιοσύνης στο σύστημα της ελληνικής δικονομικής έννομης τάξης.  Χαρακτηρίζεται ως άμισθος δημόσιος λειτουργός και ενεργεί ως όργανο της  πολιτείας , καθώς διορίζεται από τον Υπουργό Δικαιοσύνης σε διαθέσιμη οργανική  θέση περιφέρειας Πρωτοδικείου , συμβάλλοντας στη λειτουργία του δικαστηρίου. Ταυτόχρονα όμως , παρέχει τις υπηρεσίες του ελεύθερα , δηλαδή κατόπιν επιλογής του από τους πελάτες του και αμοίβεται από εκείνους , όπως οι δικηγόροι και οι  συμβολαιογράφοι , χωρίς ωστόσο να προκύπτει μεταξύ τους σύμβαση εντολής (ΑΚ  713 – 729 ). Συνάμα , ως δημόσιο όργανο , κατά την άσκηση των καθηκόντων του, ο  δικαστικός επιμελητής δεσμεύεται από κάποιες αρχές συνταγματικής υφής. 

 Πρωτίστως , η οποιαδήποτε δράση του στο πλαίσιο αναγκαστικής εκτέλεσης ,είναι  απαραίτητο να κινείται προς την εξυπηρέτηση του δικαιώματος αποτελεσματικής  δικαστικής προστασίας του επισπεύδοντος δανειστή (άρθρο 20 Συντάγματος) .  Παράλληλα , υποχρεούται να περιορίζει τις επιχειρούμενες πράξεις της εκτέλεσης ,  με βάση το <<συνταγματικό φίλτρο>> της αρχής της αναλογικότητας έναντι του  καθ’ού η εκτέλεση οφειλέτη . Ως εκ τούτου και στα πλαίσια μιας διαδικασίας  αναγκαστικής εκτέλεσης, είναι νοητές τόσο οι κατ’οίκον έρευνα (άρθρο 9 του  Συντάγματος ) όσο και η σωματική έρευνα στον καθ’ού η εκτέλεση οφειλέτη από τον  δικαστικό επιμελητή. Όριο αυτών , αποτελεί τόσο η ανθρώπινη αξιοπρέπεια του  οφειλέτη και η γυναικεία αιδώς . Εξάλλου, ο επιμελητής οφείλει γενικώς να  επιδεικνύει σεβασμό, ευγένεια και υπομονή , για την εξάντληση δυνατοτήτων  οικειοθελούς κατάπεισης του οφειλέτη και συμμόρφωσής του στη διαδικασία της  εκτέλεσης . Αν η συμπεριφορά του δεν κινηθεί σε αυτά τα πλαίσια, τότε βρίσκεται  αντιμέτωπος με πειθαρχικές και ενδεχομένως ποινικές ευθύνες , χωρίς όμως αυτή η  στάση του να επηρεάζει την εν γένει εγκυρότητα της πράξης της αναγκαστικής  εκτέλεσης .

ΙΙ. ΚΑΘΗΚΟΝΤΑ ΤΟΥ ΔΙΚΑΣΤΙΚΟΥ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗ – ΕΙΔΙΚΑ : Η ΔΙΑΠΙΣΤΩΤΙΚΗ  ΕΚΘΕΣΗ  

 Το έργο του δικαστικού επιμελητή , προσδιορίζει ο Κώδικας Δικαστικών  Επιμελητών (ν.2318/1995) στο άρθρο 1 , όπως τροποποιήθηκε με τον ν.4745/2020.  Σύμφωνα με τη διάταξη , αφενός , αποστολή του είναι η επίδοση δικογράφων και  εξωδίκων εγγράφων, αλλά και η κοινοποίηση γνωστοποίηση , διαβίβασης με φυσικό  τρόπο ή ηλεκτρονικά μέσα. Αφετέρου , καθήκον του αποτελεί η εκτέλεση των  εκτελεστών τίτλων που προκύπτουν στην παράγραφο 2 του 904 του ΚΠολΔ.  Απόρροια της τροποποίησης της διάταξης , αποτελεί η ένταξη στο πλαίσιο των  καθηκόντων του και η σύνταξη εκ μέρους του των λεγόμενων <<διαπιστωτικών  εκθέσεων>> .  

 Ειδικότερα , η διαπιστωτική έκθεση αποτελεί νέα αρμοδιότητα του επιμελητή ,  αφορώσα αποκλειστικά πραγματικά περιστατικά σχετιζόμενα με την άσκηση των δυο προηγούμενων βασικών καθηκόντων του . Μ΄άλλα λόγια είτε εκ του νόμου , είτε  με δικαστική απόφαση (οριστική , ασφαλιστικών μέτρων , προσωρινής διαταγής) , η  έκθεση είτε πρέπει να συντάσσεται είτε στα πλαίσια κάθε πράξης επίδοσης κοινοποίησης , είτε στα πλαίσια πράξης άμεσης εκτέλεσης ή πράξης εκτέλεσης για  την ικανοποίηση χρηματικών απαιτήσεων. Παρόλα αυτά , περιεχομενικά , δεν είναι  αποδεκτή η έκφραση εκ μέρους του επιμελητή αξιολογικών ή νομικών κρίσεων , ενώ  κατ’ορθότερη άποψη εφαρμόζεται το άρθρο 117 του ΚΠολΔ , που αφορά γενικά  στοιχεία των εκθέσεων εν γένει .  

 Η διαπιστωτική έκθεση μπορεί να διαπιστώνει πραγματικά περιστατικά ποικίλης  ύλης . Χαρακτηριστικότερα παραδείγματα αποτελούν η πραγματοποίηση ή μη  απεργίας, η απουσία υπαλλήλου , η διαπίστωση ανωνυμίας προφίλ στο διαδίκτυο  και στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης , σχετιζόμενη με εξύβριση , μη διεξαγωγή  αθλητικού γεγονότος και άλλα. Βέβαια, η μεγαλύτερη σπουδαιότητα της  διαπιστωτικής έκθεσης προκύπτει σε οικογενειακές διαφορές. Ενδεικτικά , έχει  αποτελέσει αποδεικτικό μέσο , σε σχέση με το πραγματικό γεγονός του αν ο  υπόχρεος προς ανοχή της επικοινωνίας γονέας εμποδίζει την επικοινωνία του  ανηλίκου τέκνου με τον έτερο γονέα ή παραβιάζει τους όρους αυτής ή αν το ίδιο το  τέκνο αρνείται αυτοβούλως την επικοινωνία, ιδιαίτερα χρήσιμη αποδεικτικά, ιδίως  στη δίκη ενώπιον του Μονομελούς Πρωτοδικείου . 

ΙΙΙ. ΝΟΜΙΚΗ ΦΥΣΗ ΤΗΣ ΔΙΑΠΙΣΤΩΤΙΚΗΣ ΕΚΘΕΣΗΣ  

 Όπως επισημάνθηκε ανωτέρω , η εν λόγω έκθεση , αποτελεί αποδεικτικό μέσο .  Παρότι διακρίνεται από την αυτοψία (335 ΚΠολΔ) και την πραγματογνωμοσύνη  (368 ΚΠολΔ) συνιστά έγγραφο , που παράγει πλήρη απόδειξη για το πραγματικά  περιστατικά που βεβαιώνει ο δικαστικός επιμελητής (438 ΚΠολΔ). Ανταπόδειξη δε ,  χωρεί μόνο με τη προσβολή του εγγράφου , ως πλαστού . Με βάση την ισχύουσα στο  πεδίο της ελληνικής πολιτικής δικονομίας αρχής της διαθέσεως (106 ΚΠολΔ) το  δικαστήριο καταρχήν δύναται να διατάξει τη διαπιστωτική έκθεση κατόπιν αίτησης  του διαδίκου . Από το χαρακτηρισμό της , όμως ως αποδεικτικό μέσο δεν θα πρέπει  να αποκλειστεί και η αυτεπάγγελτη διάταξη της διεξαγωγής της , κατά την ευχέρεια  του Δικαστηρίου, όπως ορίζει το επόμενο άρθρο του κώδικα (ΚΠολΔ 107) .  

 Η νομική φύση της διαπιστωτικής έκθεσης , γεννά ερωτήματα για το κατά πόσο θα  μπορούσε να ενταχθεί στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 931 του κώδικα πολιτικής  Δικονομίας , περί σύνταξης εκθέσεων για κάθε πράξη εκτέλεσης . Εάν αυτό γίνει  δεκτό και η έκθεση θεωρηθεί τμήμα της εκτελεστικής διαδικασίας , επόμενο θα είναι να υπόκειται στην Ανακοπή του άρθρου 933 , εντός των προθεσμιών του άρθρου 934  ΚΠολΔ . Η αναφορά του άρθρου 931 στην αιτιολογική έκθεση του τροποποιητικού  νόμου (ν.4745/2020) ίσως οδηγεί προς αυτή την παραδοχή. 

ΙV. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ  

 Είναι γεγονός πως το έργο του δικαστικού επιμελητή , παραμένει συχνά ακόμα  ασαφές για τον απλό πολίτη , που δεν δύναται να παρακολουθεί τη νομική  πραγματικότητα, στενά. Εξάλλου, πέρα από τα κλασσικά καθήκοντα της επίδοσης ,  αλλά και της διενέργειας της αναγκαστικής εκτέλεσης , στο έργο του εντάχθηκε και η  σύνταξη της διαπιστωτικής έκθεσης που δημιούργησε κενά κι ασάφειες, ιδίως στο  δικηγορικό κλάδο . Εντούτοις όμως, δημιούργησε ένα νέο πλαίσιο επαγγελματικών  ευκαιριών και οικονομικής δραστηριότητας για το κλάδο των δικαστικών  επιμελητών , ενδυναμώνοντας το ρόλο τους ως δημόσια όργανα , συμβάλλοντα στην  απονομή της δικαιοσύνης .