Του Σταύρου Καβαλιεράτου , προπτυχιακού φοιτητή της Νομικής Σχολής ΕΚΠΑ
Ως νόμος του ελληνικού κράτους ισχύει απο την Τετάρτη 22 Οκτωβρίου 2025 , η υπ’αριθμόν 405/11 20.10.2025 τροπολογία που αφορά την προστασία της ακεραιότητας και της κατά προορισμό χρήσης του μνημείου του Αγνώστου Στρατιώτη . Πρόκειται για ρύθμιση που ενσωματώθηκε σε νομοσχέδιο του Υπουργείου Μεταφορών και έγινε δεκτή κατά πλειοψηφία με 159 ψήφους υπέρ και 134 κατά απο το ελληνικό κοινοβούλιο . Πριν ακόμα απο την ψήφισή της, απασχόλησε τον δημόσιο διάλογο και δημιούργησε προβληματισμό αναφορικά με την συνταγματικότητά της. Ποια ειναι , όμως τα ζητήματα συμβατότητας με το Σύνταγμα , που εγείρει η σχετική ρύθμιση;
I. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΤΗΣ ΤΡΟΠΟΛΟΓΙΑΣ
Η εν λόγω ρύθμιση απαγορεύει κατά σειρά τα εξής:
α) την χρήση ή κατάληψη της επιφάνειας του χώρου για οποιονδήποτε σκοπό πέραν της επίσκεψης του Μνημείου και της ανάδειξης της σημασίας του,
β) την οποιαδήποτε αλλοίωση του χώρου,
γ) την πραγματοποίηση της οποιασδήποτε δημόσιας υπαίθριας συνάθροισης υπό την έννοια της περ. 1
του άρθρου 2 του ν. 4703/2020 (Α’ 131), συμπεριλαμβανομένων και της αυθόρμητης και της έκτακτης υπαίθριας δημόσιας συνάθροισης υπό την έννοια των περ. 4 και 5 του ανωτέρω άρθρου 2.
Πιο συγκεκριμένα , σκόπος αυτής της νομοθετικής επιλογής , είναι σύμφωνα με την αιτιολογική έκθεση, η προσήκουσα συντήρηση , φροντίδα και ανάπτυξη , του ταφικού μνημείου / συμβόλου της εθνικής ανεξαρτησίας και των αγώνων του έθνους.
Επιπρόσθετα , στο εξής αρμόδιο για τη φύλαξη του ιστορικού χώρου καθίσταται το Υπουργείο Εθνικής Άμυνας ,το οποίο έχει τη δυνατότητα να συνάπτει δημόσιες συμβάσεις με ιδιώτες στοχευμένες στην φύλαξη του μνημείου.
ΙΙ. ΜΝΗΜΕΙΟ ΚΑΙ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ : ΑΝΤΙΘΕΣΗ Ή ΣΥΜΒΑΤΟΤΗΤΑ ΜΕ ΤΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑ ΤΟΥ ΣΥΝΕΡΧΕΣΘΑΙ (ΑΡΘΡΟ 11 ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ)
Η παράγραφος 1 του σχετικού νόμου περιλαμβάνει στοιχεία που χρήζουν περαιτέρω εξέτασης σε σχέση με το συνταγματικά κατοχυρωμένο δικαίωμα της συνάθροισης . Το αντικειμενικό πεδίο προστασίας του εν λόγω δικαιώματος αφορά συγκέντρωση περισσότερων φυσικών προσώπων σε ορισμένο τόπο και χρόνο με σκοπό την ανταλλαγή απόψεων , τη διαμαρτυρία και την ανακοίνωση θεμάτων που μπορεί να επηρεάσουν την κοινή γνώμη. Αξίζει να σημειωθεί πως μια συνάθροιση μπορεί να λάβει χώρα καταρχήν οπουδήποτε και σε οποιαδήποτε ώρα της μέρας , υπό την προϋπόθεση να μην προκαλεί ταραχή και να γίνεται δίχως <<όπλα>> . Εν προκειμένω , η επίμαχη τροπολογία επιβάλλει έναν τοπικό περιορισμό στην άσκηση του δικαιώματος συναθροίσεις (απαγορεύοντας την άσκηση του δικαιώματος στο άνω μέρος της πλατείας Συντάγματος , στο 1/5 της συνολικής επιφάνειας ) , ο οποίος είναι αναγκαίο να εξεταστεί υπό το πρίσμα της αρχής της αναλογικότητας .
Ακόμη και αν θεωρηθεί πως το μέτρο είναι πράγματι το πλέον πρόσφορο και κατάλληλο για την επίτευξη του σκοπού προστασίας της ακεραιότητας και κατά προορισμού χρήσης του μνημείου , εγείρεται προβληματισμός για το αν είναι και εν στενή έννοια αναλογικό , παρά τον χαρακτηρισμό της ρύθμισης στην αιτιολογική έκθεση ως εννοιολογικό προσδιορισμό και όχι περιορισμό της συνάθροισης. Επεξηγηματικότερα , αμφισβητείται αν το όφελος από την επίτευξη του σκοπού διαφύλαξης του μνημείου , είναι μεγαλύτερο από το βάρος της απαγόρευσης των συναθροίσεων σε ένα από τα σπουδαιότερα και σημαντικότερα ιστορικά σημεία της χώρας . Εξάλλου αυτό το μέρος της πλατείας Συντάγματος , αποτελεί ιστορικά τον κατεξοχήν τόπο διαμαρτυρίας και έκφρασης των αιτημάτων των πολιτών απέναντι στην εκτελεστική εξουσία ,λόγω της γεωγραφικής εγγύτητας του με τη Βουλή , ακόμα απο τα πρώιμα χρόνια του ελληνικού κράτους.
ΙΙΙ. ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ 7 ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ : Η ΕΠΙΒΑΛΛΟΜΕΝΗ ΚΥΡΩΣΗ ΕΠΙ ΠΑΡΑΒΙΑΣΗΣ ΤΟΥ ΝΟΜΟΥ
Αναφορικά με τις συνέπειες που επιφέρει η παραβίαση του κανόνα δικαίου η παράγραφος 2 προβλέπει ποινή φυλάκισης μέχρι ενός (1) έτους ή χρηματική ποινή,εφόσον δεν τιμωρείται η πράξη βαρύτερα από άλλη ποινική διάταξη. Ταυτόχρονα , το άρθρο 7 παράγραφος 1 του Συντάγματος προβλέπει πως έγκλημα δεν υπάρχει , ούτε ποινή επιβάλλεται χωρίς νόμο ,που να ισχύει πριν από την τέλεση της πράξης και να ορίζει τα στοιχεία της . Εν προκειμένω, υπάρχουν απορίες σχετικά με το ορισμένο της τροπολογίας . Τα έννομα αγαθά της ακεραιότητας και της κατά προορισμού χρήσης , παραμένουν κατά μια άποψη, μη επαρκώς ορισμένα από το νόμο και την αιτιολογική έκθεση, ούτε θετικά , αλλά ούτε αρνητικά . Επομένως γεννάται ο προβληματισμός αναφορικά με την τήρηση των εγγυήσεων της nullum crimen nulla poena sine lege certa . Για το εν λόγω ζήτημα η αιτιολογική έκθεση δεν αναφέρει κάτι , αρκούμενη στο ότι η επιβληθείσα ποινή είναι αναλογική με βάση τα χρονικά της όρια.
ΙV . Η ΣΧΕΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΤΡΟΠΟΛΟΓΙΑΣ ΜΕ ΤΟ ΠΡΟΣ ΨΗΦΙΣΗ ΝΟΜΟΣΧΕΔΙΟ
Σύμφωνα με το άρθρο 101 παράγραφος 5 και 6 του Κανονισμού της Βουλής , τροπολογία άσχετη με το κύριο αντικείμενο του νομοσχεδίου δεν εισάγεται για συζήτηση . Η επίμαχη τροπολογία εντάχθηκε σε νομοσχέδιο του Υπουργείου Μεταφορών για την σύσταση και την οργάνωση ΝΠΔΔ , με την επωνυμία <<Υπηρεσία Πολιτικής Αεροπορίας>> , δηλαδή θεματικά μη σχετιζόμενο με αυτήν.Ασφαλώς , το φαινόμενο αυτό δεν πρωτοεμφανίστηκε στην ψηφοφορία του εν λόγω νομοσχεδίου. Αποτελεί πάγια πρακτική κάθε κυβέρνησης , ανεξάρτητα απο τη πολιτική της προέλευση , να προσθέτει στην συζήτηση και την ψήφιση νομοσχεδίου και άσχετες τροπολογίες που δεν έχουν σχέση με τον κύριο αντικείμενο . Σε κάθε περίπτωση όμως , αυτό δεν νομιμοποιεί την μαζική κατάθεση ετερόκλητων τροπολογιών που δημιουργούν προβληματικά στην ουσία και νομιμότητά τους <<πολυνομοσχέδια>> , σε βάθος των χρόνων .
V . ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ
Είναι δεδομένο πως η τροπολογία αυτή απασχόλησε τοσο την κοινή γνώμη όσο και το νομικό κόσμο πριν και μετά την ψήφιση της. Σκοπός του συγκεκριμένου άρθρου δεν είναι η πολιτική κριτική , αλλά η εξέταση μιας ρύθμισης , απο τις χιλιάδες κάθε χρόνο, στην νομική της διάσταση και στη σύμπνοιά της με το Σύνταγμα . Τα συμπεράσματα της ανήκουν στον αναγνώστη.
Βιβλιογραφία:
- ΔΙΚΑΙΟ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΗΣ ΙΔΙΟΚΤΗΣΙΑΣ, Κωνσταντίνος Χριστοδούλου, 2η έκδοση, εκδόσεις Νομική Βιβλιοθήκη.
- ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΗ ΙΔΙΟΚΤΗΣΙΑ ΚΑΙ ΣΥΓΓΕΝΙΚΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ, Διονυσία Καλλινίκου, 5η έκδοση, εκδόσεις Π.Ν. Σάκκουλα.
- ΔΙΚΑΙΟ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΗΣ ΙΔΙΟΚΤΗΣΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΟΤΙΚΟ ΚΕΚΤΗΜΕΝΟ, Λάμπρος Κοτσίρης, 7η έκδοση, εκδόσεις Εκδόσεις Σάκκουλα.
- https://www.consilium.europa.eu/el/policies/artificial-intelligence/#what
- https://en.wikipedia.org/wiki/Black_box#:~:text=In%20science%2C%20computing%2C%20and%20engineering,knowledge%20of%20its%20internal%20workings.
Αφήστε μια απάντηση